Lý do để Tổng Bí thư Nguyễn Phú Trọng sắp tới làm Chủ tịch nước?

Việc cố Chủ tịch nước Trần Đại Quang đột ngột qua đời vào ngày 21-8-2018 khiến “bộ tứ” bị khuyết đi một vị trí. Đảng sẽ phải tìm kiếm một ứng cử viên sáng giá để điền vào vị trí mà ông Trần Đại Quang để lại. “Ai sẽ làm Chủ tịch nước kế tiếp?”. Câu trả lời có thể sẽ được hé lộ tại Hội nghị Trung ương 8 đang diễn ra. 

Hiện tại, Bà Đặng Thị Ngọc Thịnh, 59 tuổi, người Quảng Nam, đương kim Phó Chủ tịch nước được đôn lên là “quyền Chủ tịch nước” theo quy định tại Điều 93 Hiến pháp. Tuy nhiên, theo thông lệ, chức vụ Chủ tịch nước phải là Ủy viên Bộ Chính trị trọn một nhiệm kỳ trước. Cho nên, bà Thịnh khó có cơ hội được đôn lên làm Chủ tịch nước vì bà mới chỉ là Ủy viên Trung ương Đảng.

Một số chuyên gia về chính trị Việt Nam như Lê Hồng Hiệp, thuộc Viện Nghiên cứu Đông Nam Á (ISEAS) ở Singapore; GS. Carl Thayer, từng dạy tại Đại học quốc phòng Australia; Davit Hutt, cây bút chuyên về khu vực Đông Nam Á của tờ Diplomat tại Campuchia,… đã “điểm tên” một vài ứng cử viên sáng giá cho chức Chủ tịch nước Việt Nam gồm ông Trần Quốc Vượng, Thường trực Ban Bí thư; bà Tòng Thị Phóng, Phó Chủ tịch thường trực Quốc hội; Tướng Ngô Xuân Lịch, Bộ trưởng Bộ Quốc Phòng; ông Phạm Minh Chính, bí thư Trung Ương Đảng, trưởng Ban Tổ Chức Trung Ương; và ông Nguyễn Thiện Nhân, Bí thư Thành ủy thành phố Hồ Chí Minh… Đây là những ứng viên đáp ứng đủ các điều kiện là Ủy viên Bộ Chính trị, có uy tín đối ngoại, đối nội và am hiểu tư pháp, chưa nói đến chuyện phải có sức khỏe.

Tổng Bí thư Nguyễn Phú Trọng

Cho đến thời điểm này vẫn chưa chắc chắn 100% ai sẽ được Đảng đề cử để đảm nhận chức vụ này. Tuy nhiên, mạng xã hội mấy ngày nay xuất hiện khá nhiều tin tức cho rằng, Bộ Chính trị đã đánh giá kỹ phương án “nhất thể hóa” hai chức danh Tổng Bí thư và Chủ tịch nước. Tất nhiên, ai sẽ là người nắm giữ chức danh được coi là đánh dấu bước ngoặt mới của đất nước là điều dư luận đặc biệt quan tâm lúc này?. Đã có rất nhiều đồn đoán với những cái tên được đưa ra song khả năng cao như Nguyên Phó Chủ nhiệm Văn phòng Quốc hội Trần Quốc Thuận nhận định: “Theo suy đoán của tôi, người có khả năng thay vào chỗ đó tốt nhất là Tổng Bí thư Nguyễn Phú Trọng”. Và lý do được ông Thuận đưa ra: “Vì trong thời gian vừa qua, TBT Nguyễn Phú Trọng đã thay mặt đảng, nhà nước Việt Nam thăm các nước, đặc biệt là các cường quốc. Và trong các cuộc hội nghị gần đây, ông xuất hiện ở vị trí rất quan trọng”. “Kết hợp với cuộc đấu tranh chống tham nhũng do ông Trọng đứng đầu đang được đẩy mạnh, người sẽ là chủ tịch nước tiếp theo sẽ không còn mang tính hình thức nữa mà sẽ “cực kỳ quan trọng” – Ông Thuận nhấn mạnh.

Soi chiếu với Quy định 90 về tiêu chuẩn chức danh, tiêu chí đánh giá cán bộ thuộc diện Ban Chấp hành Trung ương, Bộ Chính trị, Ban Bí thư quản lý vừa được Bộ Chính trị ký ban hành mới đây, thì Tổng Bí thư Nguyễn Phú Trọng có lẽ là ứng cử viên có sức nặng nhất. Ngoài ra, còn có một số ý kiến cho rằng, Ban lãnh đạo Việt Nam hiện nay có xuất xứ từ Đại hội 12 ĐCSVN họp vào đầu năm 2016, gồm Tổng bí thư Nguyễn Phú Trọng và Chủ tịch nước Trần Đại Quang là người miền Bắc, phó Chủ tịch nước Đặng Thị Ngọc Thịnh và Thủ tướng Nguyễn Xuân Phúc là người miền Trung, Chủ tịch Quốc Hội Nguyễn Thị Kim Ngân và Phó Thủ tướng thường trực Trương Hòa Bình là người miền Nam. Để không xáo trộn cấu hình chính trị do Đại hội 12 ĐCSVN xác lập, người thay thế cố Chủ tịch nước Trần Đại Quang ở cương vị Chủ tịch nước phải là người miền Bắc, điều mà Tổng bí thư ĐCSVN Nguyễn Phú Trọng đáp ứng.

Nhất nguyên