EVN lên kế hoạch nhập 3,6 tỷ kWh điện Trung Quốc từ năm 2021, có bóp chết các nhà đầu tư điện gió than trong nước?

Tính đến tháng 6/2019, cả nước đã có tới 89 nhà máy điện mặt trời hòa lưới phát điện với tổng công suất lên đến hơn 4.442MW, khiến E’VN phải than trời vì “gây quá tải các đường dây, trạm biến áp truyền tải điện”. Thế rồi E’VN quyết định cắt giảm sản lượng các nhà máy năng lượng tái tạo điện ở Bình Thuận, Ninh Thuận.

Cũng trong tháng 6/2019, E’VN than thở rằng miền Nam đang rơi vào tình trạng thiếu hụt điện nghiêm trọng từ 3,7 tỷ kWh (năm 2021) lên gần 10 tỷ kWh (năm 2022). Sau nghiên cứu và tính toán E’VN quyết định tăng cường việc mua điện từ Trung Quốc.

Tại sao lại có sự nghịch lý giữa việc dư thừa nguồn điện năng lượng xanh trong nước nhưng lại không sử dụng mà đi cắt giảm? Sau đó thì lại kêu than là thiếu điện nên phải nhập điện từ nước ngoài? Phương án mua điện từ nước ngoài, nhất là quốc gia mà VN đã bị lệ thuộc một phần về thương mại liệu có phải là giải pháp tốt nhất? Giá điện rẻ nhưng hậu quả để lại không hệ rẻ, liệu E’VN đã tính toán tới?

Giải đáp cho nghịch lý trên, E’VN cho rằng “giá mua điện Trung Quốc cạnh tranh hơn so với khung giá mua điện từ Lào và thấp hơn mức giá trung bình các nhà máy nhiệt điện than hiện nay (trên 7 cent/kWh)”. Giá điện gió và điện mặt trời hiện nay đều ở trên mức 7cent, do đó không được E’VN ưu tiên mua để áp dụng.

Trong khi đó, tình trạng thiếu điện trầm trọng hiện nay ở miền Nam, nói thẳng ra đều là do cách làm việc đầy trì trệ, thiếu chuyên nghiệp của các doanh nghiệp trong nước mà trong đó E’VN cũng đầy sai phạm.

Hiện nay, các dự án nguồn điện được thực hiện theo 3 hình thức đầu tư gồm các dự án do các tập đoàn nhà nước E’VN, Petro Vietnam, TKV là chủ đầu tư; các dự án đầu tư theo hình thức BOT; các dự án đầu tư theo hình thức IPP.

“Tổng hợp tình hình tiến độ thực hiện 63 dự án có công suất lớn trên 200 MW thì 15 dự án đạt tiến độ, 47 dự án chậm tiến độ hoặc chưa xác định được tiến độ nêu trong Quy hoạch VII điều chỉnh”, báo cáo của Bộ Công Thương nêu.

Bảng giá điện sinh hoạt được áp dụng từ 20/3/2019, mức tăng giữa các bậc và mức tăng so với giá cũ

Cụ thể, E’VN thực hiện 23 dự án với tổng công suất là 14.809 MW, trong đó 10 dự án đạt tiến độ, thì tới 13 dự án chậm hoặc lùi tiến độ. Tập đoàn Dầu khí (Petro Vietnam) được giao làm chủ đầu tư 8 dự án trọng điểm nguồn điện với công suất 11.400 MW. Đến nay cả 8 dự án đều gặp khó khăn, vướng mắc và khó có thể hoàn thành theo tiến độ trong Quy hoạch điện 7 điều chỉnh.

Tập đoàn Công nghiệp Than Khoáng sản (TKV) thực hiện 4 dự án tổng công suất 2.950 MW đến nay cả 4 dự án đều chậm tiến độ từ 2 năm trở lên. Với các dự án BOT, hiện có 15 dự án thì có 3 dự án đạt tiến độ còn lại 12 dự án chậm tiến độ hoặc chưa thể xác định tiến độ do còn vướng mắc trong đàm phán.

Hiện có 8 dự án đầu tư theo hình thức IPP, tổng công suất 7.390 MW thì có 1 dự án đã đóng điện đúng tiến độ, 2 dự án có khả năng đạt tiến độ, còn lại đều bị chậm, thậm chí không thể xác định được thời gian hoàn thành (nhiệt điện Đồng phát Hải Hà, Quỳnh Lập 2).

Cuối cùng, Việt Nam rơi vào nghịch cảnh: trong khi gần trăm nhà máy điện gió, điện mặt trời kêu cứu vì dư điện mà không thể bán, E’VN vẫn phải mua hơn 3,1 tỷ kWh điện của Trung Quốc từ năm 2021.

Cũng cần nhắc lại rằng năm 2016 E’VN đã tiết giảm nhập khẩu điện từ Trung Quốc, chỉ còn chiếm 1,38% tổng lượng điện mua và sản xuất. Lãnh đạo E’VN lúc bấy giờ còn khẳng định việc mua điện của nước ngoài là bất khả kháng vì để xây dựng một nhà máy điện cần rất nhiều thời gian, trong khi mạng lưới điện áp cần ổn định, đảm bảo. Tuy nhiên, khi có đường điện mới, Việt Nam có thể không cần dùng điện của Trung Quốc. Vậy mà chỉ 2 năm sau, cũng E’VN lại cho rằng để giải quyết tình trạng thiếu điện trong những năm tới phải tăng cường nhập khẩu điện, đặc biệt là mua điện từ Trung Quốc!?

Còn nói về nhiệt điện than, phần lớn dự án nhiệt điện tại Việt Nam đều do Trung Quốc thực hiện, sử dụng thiết bị lạc hậu được Trung Quốc tân trang, thực chất là đóng cửa nhiệt điện, mang rác vào Việt Nam, điều khiển bằng vốn vay. Việt Nam nhập than từ Indonesia chỉ khoảng 1,4 triệu đồng/tấn, nhập than từ Trung Quốc có giá cao hơn khoảng 5 lần Indonesia.

Sau nhiều năm xuất khẩu lượng than đá, dầu thô và quặng khoáng sản với khối lượng khổng lồ, giờ đây Việt Nam phải nhập lại Trung Quốc với giá đắt gấp ba, điều đáng nói các loại than xuất của Việt Nam là than phẩm cấp cao, thuộc loại Antraxit. Trong khi các loại than nhập từ Trung Quốc vào Việt Nam chủ yếu là than cốc, than chất lượng kém.

Đó mới là phần nổi, phần chìm của vấn đề chính là việc hiện nay nhiều đại gia Thái gốc Hoa đang tìm cách lách luật, dùng người Việt làm trung gian để thâu tóm nhiều dự án năng lượng điện tái tạo (đọc bài: Cuộc chơi lớn của đại gia Thái: “Đánh cả cụm” điện mặt trời Việt Nam, rồi giao hoàn toàn cho nhà thầu Trung Quốc, âm mưu gì?) của Việt Nam. Một mối nguy hiểm đang đe dọa an ninh năng lượng nước nhà, một khi TQ nắm quyền kiểm soát hoàn toàn hệ thống mạng lưới điện VN, lúc đó VN có còn năng lượng để lao động, sản xuất, sinh hoạt và đấu tranh với kẻ thù?

Theo Tâm bão